Phóng sự điều tra: khai thác đá quí trái phép tàn phá vùng Lục Yên
Báo Dân Việt đăng Bài 1 loạt phóng sự điều tra "Máu và nước mắt từ đá quí", ghi nhận hồng ngọc và đá quí vẫn bị đào trộm từ lòng đất Lục Yên rồi buôn bán công khai. Đầu tháng 7/2026, một người đào đá sinh năm 1976 đã tử vong trong vụ sập hầm tại đây.
LỤC YÊN (Lào Cai), ngày 21 tháng 10. — Sáng 21/10, Báo Dân Việt đăng Bài 1 của loạt phóng sự điều tra mang tên "Máu và nước mắt từ đá quí", kết quả nhiều tháng thâm nhập vùng đá quí Lục Yên, Mường Lai và Khánh Hòa thuộc tỉnh Lào Cai. Theo phóng sự, hồng ngọc cùng nhiều loại đá quí đủ màu vẫn bị khai thác trái phép từ lòng đất, rồi được buôn bán công khai tại các chợ tự phát và cửa hàng đá quí, từ đó tỏa đi nhiều tỉnh, thành, thậm chí ra tận nước ngoài.
Năm bãi đào mang tên rợn người
Các bãi đào trái phép được nêu đích danh gồm bãi Thái, bãi Chuối, bãi Lợn, bãi Ma và bãi Cửa Tử. Tại các bãi này, người ta dùng cuốc, xẻng, máy xúc, máy nổ, sàng và vòi xịt nước để đào xới nhà cửa, rừng phòng hộ, ruộng vườn, khiến đất đai bị băm nát. Phóng sự còn ghi nhận dấu hiệu né tránh nghĩa vụ thuế qua các giao dịch chuyển khoản sai bản chất.
Cái giá phải trả không chỉ là tài nguyên và môi trường. Đầu tháng 7/2026, anh T.V.T, sinh năm 1976, đã tử vong trong một tai nạn sập hầm đào đá quí tại Lục Yên — thêm một cái tên nữa vào danh sách những người đào đá thiệt mạng tại vùng này trong nhiều năm qua.
Nghịch lý mà phóng sự nêu rõ: người trực tiếp đào đá là kẻ gánh rủi ro lớn nhất nhưng hưởng lợi ích nhỏ nhất, trong khi tài nguyên quốc gia và môi trường sống ngày càng suy thoái. Loạt bài điều tra dự kiến còn tiếp tục với các kỳ sau, đặt câu hỏi về trách nhiệm quản lý tại địa phương.